Makaleler



Makale 3


ANONİM ORTAKLIKLARIN KURULUŞ VE ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİNDE BAKANLIĞIN İZİN YETKİSİNİN SINIRLANDIRILMASI KARŞISINDA SİCİL MEMURUNUN İNCELEME YETKİSİ

Çalışmamızın amacı yapılan bu değişiklikle birlikte sicil memurunun yapacağı incelemenin sınırlarını ve önemini ortaya koymaktır. Ancak konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Bakanlığın kuruluş ve anasözleşme değişikliklerinde (sadece Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen AO’larla sınırlandırılmış olmakla birlikte), izin yetkisinin niteliğini de ele alacağız.

Bu makale, hakemli dergi olan, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Y. 4, S. 8, 2005/2. sayısında yayınlanmıştır.


ANONİM ORTAKLIKLARIN KURULUŞ VE ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİNDE BAKANLIĞIN İZİN YETKİSİNİN SINIRLANDIRILMASI KARŞISINDA SİCİL MEMURUNUN İNCELEME YETKİSİ PDF İNDİR! Buradan daha rahat incelemek için bilgisayarınıza PDF Dosyası olarak indirebilirsiniz!

Ticaret Kanunumuzun (TK) 273. maddesinde yer alan "Anonim şirket İktisat ve Ticaret Vekaletince verilecek izinle kurulur” hükmü 17.06.2003 tarih ve 25141 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4884 sayılı Kanun ile Türk Ticaret Kanununda yapılan değişiklikler uyarınca değiştirilmiştir. TK. m. 273’ün yeni hükmüne göre: “Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayımlanacak tebliğle faaliyet alanları tespit ve ilan edilecek anonim şirketler Bakanlığın izni ile kurulur. Bu şirketlerin esas mukavele değişiklikleri de Bakanlığın iznine tabidir. Bunun dışında anonim şirketlerin kuruluşu ve esas mukavele değişiklikleri Bakanlığın iznine tabi değildir”. Böylece hükme dayanılarak çıkarılacak tebliğle belirtilecek anonim ortaklıklar (AO) dışında, kuruluş ve anasözleşme değişikliği işlemlerinin Bakanlık iznine tabi tutulması işlemi kaldırılmıştır.

Bu değişiklik uyarınca; anonim ve limited şirketlerin kuruluş ve ana sözleşme değişikliğine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla (m. 1), Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, daha önce çıkardığı İçticaret 1995/1 sayılı1 Tebliğ’i yürürlükten kaldırmış; Türk Ticaret Kanunu’nun 273. maddesindeki değişiklikler doğrultusunda ve bu maddenin verdiği yetkiyle, 25.07.2003 tarih ve 25179 sayılı RG’te yayımlanan “Anonim ve Limited Şirketlerin Kuruluş ve Ana sözleşme Değişikliği İşlemlerine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (İç Ticaret: 2003/3)” (KT) kabul edilmiştir.

Bu tebliğin “kuruluş ve anasözleşme değişikliği işlemleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iznine tabi olan anonim şirketler” başlığını taşıyan 5. maddesine göre: “...bankaların, özel finans kurumlarının, sigorta şirketlerinin, finansal kiralama şirketlerinin, faktoring şirketlerinin, holdinglerin, döviz büfesi işleten şirketlerin, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketlerin, Sermaye Piyasası Kanununa tabi ve halka açık şirketlerin, serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirketlerinin kuruluşları ve ana sözleşme değişiklikleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın iznine tabidir.

Yukarıda belirtilen şirketlerin kuruluşunda; ticaret siciline tescilinden önce, ana sözleşme değişikliklerinde ise değişikliğin karara bağlanacağı genel kurul toplantısından önce, Bakanlığa (İç Ticaret Genel Müdürlüğü) müracaat edilerek izin alınır. Bu şirketlerin kuruluş ve ana sözleşme değişikliğine ilişkin diğer işlemleri bu Tebliğin 3 üncü maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre yapılır”.

Dolayısıyla kuruluş ve anasözleşme değişikliklerinde Bakanlığın izin yetkisi Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilmiş olan AO’lar için söz konusudur. Bakanlığın izin yetkisinin bu şekilde sınırlandırılmış olması sicil memurunca TK. m. 34 çerçevesinde yapalan incelemenin önemini daha da artırmıştır.

Çalışmamızın amacı yapılan bu değişiklikle birlikte sicil memurunun yapacağı incelemenin sınırlarını ve önemini ortaya koymaktır. Ancak konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Bakanlığın kuruluş ve anasözleşme değişikliklerinde (sadece Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen AO’larla sınırlandırılmış olmakla birlikte), izin yetkisinin niteliğini de ele alacağız.